Tofieldia calyculata (L.) WAHLENB. – Kosatka kielichowa

Etymologia nazwy.

nazwa rodzajowa od nazwiska angielskiego botanika Thomasa Tofielda (1730-1793); łac. calyculatus = mający kieliszek - nawiązanie do postaci podkwiatków.

Synonimy i nazwy regionalne

kosatka błotna, kosatki, tofieldia.

Rozmieszczenie na świecie i w Europie

Zasięg tego gatunku obejmuje południowo-zachodnią i środkową Europę.

Rozmieszczenie w Polsce

Karpaty Zachodnie, po piętro subalpejskie, oraz bardzo rzadko w pasie południowych wyżyn, na środkowym, południowym i północno wschodnim niżu. Osiąga północno – wschodnią granicę zasięgu, zaliczany do gatunków wielostrefowych górskich ZAJĄC (1996).

Siedlisko

Torfowiska źródliskowe, młaki niskoturzycowe, wilgotne szczeliny skał, preferuje gleby bogate w węglan wapnia. Na badanym obszarze tylko jedno stanowisko, na młace niskoturzycowej w rejonie potoku Wielonka.

Opis i biologia gatunku

Bylina wysokości 12-40 cm, łodyga wzniesiona, naga u nasady, otulona brunatnymi włóknami starych liści. Liście odziomkowe mieczowate, szerokie na 2-5 mm, ustawione w dwóch szeregach, kantem do łodygi. Liście łodygowe nieliczne szersze i krótsze, języczkowate. Kwiaty krótkoszypułkowe, zebrane w kłosokształtne lub główkowate grona długości 3-3,5 mm, koloru zielonkawożółtego. Kwitnienie od czerwca do lipca. W Polsce pod ścisłą ochroną prawną.

Gdzie szukać:

Kosatkę odnajdziemy chyba już tylko na jednym stanowisku na terenie Psar – w dolinie potoku Wielonka za cmentarzem w Psarach, jest tam taka podmokła łąka – jedno z ostatnich siedlisk o charakterze lekko zasadowym, niestety sukcesywnie zasypywane śmieciami i osuszane.

Opracowanie i foto (20 lipca 2001)

Przemek S.